Van moeten naar kunnen

Auteurs: Martin Liebregts en Yuri van Bergen

De vorige eeuw kenmerkt zich door een opdrachtenstructuur waarbij het dictaat overheerste. Het bestek gaf aan wat je moest maken en elke ruimte die er gezocht werd om de eigen mogelijkheden te benutten, werd ontzegd. Een complex moest verbeterd worden omdat de administratie dat vond. De medewerkers in de organisatie kregen een duidelijke opdracht of taak waarop afgerekend werd en eigen initiatief hield een risico in. In de eenentwintigste eeuw wordt deze commandostructuur steeds meer losgelaten, mede onder invloed van allerlei communicatietechnieken. Mensen doen steeds meer dingen op de momenten dat ze het willen en kunnen. Ook voor de toekomstige kwaliteitsaanpassingen van de bestaande woningbouw en de bijbehorende samenwerkingen tussen alle betrokken partijen.

Het begint natuurlijk bij de bewoner, die steeds vaker eist dat de kwaliteitsaanpassing plaatsvindt op het moment dat het hen past en er behoefte aan is. Dus de complexgewijze aanpak, die de afgelopen veertig jaar centraal heeft gestaan, gaat plaats maken voor maatwerk op woningniveau. Er komt aanbod dat op deze vraag gaat aansluiten.

De droom van 2012

door: Sean Vos en Doris de Bruijn

De overheid heeft besloten de woningmarkt langzaam, maar over de volle breedte te hervormen. In tegenstelling tot wat aanvankelijk het plan was, heeft de hervorming zowel in de huur- als in de koopsector plaatsgevonden. Woningcorporaties hebben als geprivatiseerde partijen de vrijheid gekregen om zelf hun maatschappelijk verantwoorde koers te bepalen. Met minder regels krijgen zij meer geregeld.

Een sprong voor Panzer

De Alliantie Dak+ presenteert met Panzer de serie van één op de Manifestatie de Voorsprong. Het concept wordt op 24 november tentoongesteld aan opdrachtgevers en brengt daarmee het idee dichterbij de vraagzijde. De manifestatie biedt een overzicht van innovatieve en actuele bouwconcepten voor nieuwbouw en de bestaande bouw. Deze bijeenkomst vindt plaats in een voormalige fabriekshal van Enka in Ede.

De bouw 35% goedkoper….de bewoner stabiele woonlasten

Door: Jan Willem van de Groep

Dat zou iedere opdrachtgever toch uitdagend in de oren moeten klinken. Toch worden de koplopers in de bouwsector die dit kunnen waarmaken slechts mondjesmaat opgemerkt door professionele opdrachtgevers. Deels door een gebrek aan marketing ervaring van die aanbieders maar grotendeels door een beweging die ik nog niet goed kan identificeren. Dat zou echter wel snel moeten veranderen….er worden namelijk enorme kansen gecreëerd door een nieuwe marktbenadering.

De rollen omgedraaid

De oorzaak van de omschakeling van aanbod- naar vraaggericht produceren is de roep om de versterking van de positie van de consument. De bewoner die het wonen zelf beleeft, weet immers als geen ander wat comfort is. Wat is de invloed van de vraaggestuurde zijde van de markt op het aanbod ervan? Bekijk hiervoor de videopresentatie. Een tafelgesprek met participanten van verschillende sectoren in de bouw geeft inzicht op hoe er op deze ontwikkeling gereageerd wordt….

een nieuw paradigma, tijd voor de opblaaswoning!

door: Sjoerd Klijn Velderman

Seriematigheid op product en ons verdienmodel hoort tot een verleden (gelukkig). Weet ook dat dit betekent dat een serie van een met een diversiteit aan proposities nodig is om aan te sluiten bij elke willekeurige behoefte. Maar waar staan we nu als product gerichte keten, geweldig in het op de markt drukken van producten die half af zijn (lees: een verduurzaamd huis is in feite ook een incompleet product). Natuurlijk zijn er al genoeg voorbeelden hoe we op een radicaal nieuwe manier met de bestaande bouw om kunnen gaan. Maar “de” oplossing bestaat niet maar “een” oplossing moet er wel komen, dat vraag om een nieuw paradigma. Nee een “senseo in de bouw” is daarbij niet genoeg, het is tijd voor de opblaaswoning!

van systeemwoning naar concept: een ogenschijnlijke herhaling

door: Martin Liebregts en Yuri van Bergen

De tijd leert het ons

In de periode 1950-1979 zijn er in Nederland ca. 450 duizend systeemwoningen gebouwd (ongeveer 15 procent van de totale woningproductie van die tijd), die vaak de naam dragen van de oorspronkelijke bouwers (ERA, WILMA, MUWI etc.). Het zijn nog steeds merken die aanduiden wat de specifieke kwaliteit van de woningen is. Het waren niet alleen bouwers die zich verbonden met dergelijke producten. Ook de bekende ‘moderne’ architecten droegen – vooral in de beginfase – hun steentje bij en gaven er hun naam aan. In de tweede fase, vanaf medio jaren zestig, is het steeds meer een ‘aannemersbouw’ geworden. Het uiterlijk kwam enigszins op de achtergrond te liggen. In die periode lag steeds meer het accent op de technische kwaliteit en het te realiseren comfort in grote hoeveelheden, in plaats van op uitstraling en identiteit. De serie van veel domineerde, terwijl we nu op zoek zijn naar de serie van één. Als we nu terugkijken in de tijd, wat kunnen we er dan van leren?

Actiefhuis morgen gangbaar (2): de Toyota Prius als metafoor

Door: Martin Liebregts en Yuri van Bergen

De afgelopen vijftig jaar hebben zich grote veranderingen voorgedaan in het energiegebruik in de woning. In principe werd er geleefd met de cyclus van de dag en van de seizoenen. In de jaren vijftig gingen de bewoners relatief vroeg naar bed. Veelal als de duisternis intrad. En voor zover er ’s avonds geleefd werd, betrof het veelal één vertrek met verlichting en verwarming. Het aantal elektrische apparaten bestond uit niet meer dan een eenvoudige wasmachine, een stofzuiger, een strijkijzer, een radio en, ingeval van het ontbreken van gas, een elektrisch fornuis. Het elektrisch fornuis werd tijdens het stookseizoen ingeruild voor de plattebuiskachel in de woonkeuken. Het elektraverbruik lag beneden de 500 kWh en de verwarming, uitgedrukt in kWh, bedroeg ook minder dan 2.000 kWh. In totaal ging het om zo’n 2.500 kWh equivalent. Nu, vijftig jaar later, is dit meer dan verdrievoudigd, ondanks allerlei energiebesparende maatregelen.

Het pamflet dat oproept tot een serie van één

De woningbouw staat voor een gigantische opgave. De huidige voorraad moet de komende decennia aangepast worden aan de eisen van de eenentwintigste eeuw. Over vijftig jaar zal de woningbouw in Nederland voor een groot deel bestaan uit de huidige zeven miljoen woningen in een aangepaste versie.

Een groot probleem op termijn zal de beschikbare arbeidscapaciteit voor de totale woningbouw zijn. De verwachting is dat nieuwbouw de komende twintig jaar op het huidige peil blijft. Een deel (55 procent) is voor uitbreiding en het resterende deel voor vervanging. De toename van onderhoud en renovatie leidt bij de huidige wijze van productspecifiek produceren tot twee essentiële problemen:

• Een ongunstige kosten-/kwaliteitsverhouding (te duur in relatie tot nieuwbouw);
• Een te groot beslag op de beschikbare arbeidscapaciteit.

De verhouding loon-materiaal bedraagt bij renovatie 60:40 en is het omgekeerde van nieuwbouw. Gezien de te verwachten groei van de onderhouds- en renovatiemarkt, zal de komende vijftien tot twintig jaar de arbeidscapaciteit op de bouwplaats met 50 procent moeten stijgen of zelfs verdubbelen. Dit is gewoon onmogelijk.

Nieuwe vormen van samenwerking ontstaan en er verschijnen partijen op het toneel met een gericht aanbod om de kwaliteitsaanpassing succesvoller te laten verlopen, in de vorm van projectoverstijgende oplossingen. Om de problematiek te schetsen en visie op de toekomstige ontwikkelingen te geven heeft de BouwhulpGroep hiervoor in samenwerking met de SEV een notitie opgesteld met als titel: ‘PAMFLET: Woningbouw als Hollands-Ontwerp’.

Het Nieuwe Bouwen

Door Jan Willem van de Groep

Het verslag van een lezing die ik kortgeleden hield over ketensamenwerking (http://tinyurl.com/6y8kd2k) leidde tot enige commotie heb ik gemerkt. Uit het verslag kan gelezen worden dat ik het fenomeen ketensamenwerking zoals dat wordt beproefd bij Com.Wonen  niet innovatief vindt. Dat is echter niet wat ik bedoelde.  Procesverandering in de bouw is bij uitstek innovatief te noemen.
In dit artikel wil ik graag uitleggen wat ik bedoel met het feit dat niet iedere vorm van ketensamenwerking leidt tot innovatie. Ik heb het dan over de innovaties die leiden tot betaalbare, effectieve en comfortabele woon/werk producten. Procesinnovatie is daarvoor een noodzakelijk middel maar zou geen doel op zich moeten zijn.

Disclaimer
Het is geenszins mijn bedoeling om in dit artikel de initiatieven die lopen rondom ketensamenwerking in een negatief daglicht te zetten. Alle initiatieven die worden opgezet rondom dit thema dragen immers bij aan de noodzakelijke mindset verandering in de bouw. Daarvoor hebben we elkaar nodig inclusief de experimenten die nu lopen.  Ik wil er echter wel voor waken dat het fenomeen ketensamenwerking gezien gaat worden als een feestje tussen opdrachtgever en bouwkundig aannemer….daar ligt nou wel de nadruk op in de publicaties die verschijnen vanuit de initiatieven bij Com.Wonen, Ymere en Woonwaard. Op zichzelf niet mis mee, maar we gaan tekort door de bocht als we veronderstellen dat daarmee alle kansen die “ketensamenwerking” voor de sector te bieden heeft, goed voor het voetlicht komen.
Dit artikel is bedoeld als aanzet tot verdere discussie. Een discussie die wat mij betreft nieuwe vormen van ketensamenwerking uitlokt die gaan behoren tot het repertoire van de vernieuwers in de bouwsector.